Yenidoğan

 

Yenidoğan

AŞILAR

Hepatit B 1. doz (doğumda yapılmadıysa)

Olası aşı yan etkileri şunlardır:

●      Hafif ateş

●      Aşırı ağlama ve huzursuzluk

●      Aşı yerinde kızarıklık ve şişme

Sonraki doktor ziyareti: 1 aylık olunca

TARAMA TESTLERİ

●       Topuk kanı ilk test doğumdan 24-72 saat içinde alınmalı, ikinci test 5-7 gün de tekrarlanmalı.

●       İşitme testi taburcu olmadan veya ilk haftada tamamlanmalı.

●       Sarılık ilk 48 saatte hedef ≤12 mg/dl. (>13 mg/dl veya hızlı artış risklidir).

BESLENME

Bu dönemdeki bebekler anne sütü veya formül sütle beslenmelidir. Anne sütünü mümkün olduğunca uzun süre vermeye çalışın. Aşağıda bebek beslenmesi hakkında bazı ipuçları verilmiştir:

●       Anne sütüyle beslenen bebekler 24 saat içinde en az 8–12 kez beslenmelidir. Her memede 10-20 dk emzirilmelidir. Bebeğiniz uykuda ise kıyafetlerini değiştirmek, ayak gıdıklamak, sırtını ovmak gibi hareketlerle beslemek için uyandırın.

●       İlk birkaç hafta anne sütü yeterli gelmeyebilir. Emzirmek için yeterli zaman ayırın ve sabırlı olun.

●       Emzirme sorunlarında emzirme danışmanından destek almaktan çekinmeyin.

●       Bazen biberonla beslemek gerekebilir. (Özellikle bebeğiniz kilo kaybediyor, belirgin sarılığı varsa ve anne sütünü iyi alamıyorsa)

●       Biberonla beslenen bebeklerin 24 saatte 7–8 kez 60–120 cc alması gerekir. Eğer bebek maması veriyorsanız, her zaman paketteki yönergeleri izleyin. Mama hazırlamak için kaynamış-ılımış su kullanın.

●       Biberonu mikrodalga fırında ısıtmayın, dengesiz ısıtma nedeniyle yanıklara yol açabilir.

●       Bebek gerekirse saat başı, ağladıkça istedikçe beslenebilir.

●       Çoğu bebek emdiği sütün az bir kısmını çıkarabilir. Sık sık çıkarıyorsa, beslenme sonrası 30 dakika süreyle başını yüksekte tutun. Az miktarlarda çıkarma zararsızdır. Çocuğun kilo almasını engellemez ve ağrısızdır. Bu kusmalar 6–9 ay arasında son bulur.

●       Her beslenme sonrası bebeği, karnı göğsünüze gelecek şekilde dik tutun. Sırtını yavaş yavaş 2–5 dakika kadar sıvazlayın. Bebeğin geğirip gaz çıkarmasına yardımcı olur. Her beslenme sonrası gaz çıkarmayabilir.

●       Biberon bebeğin ağzında devamlı durmasın.

●       Biberona tahıl katmayın.

●       Anne sütü alan bebeğe ekstra su vermeye gerek yoktur.

●       D vitamini 400 IU/gün başlayın. Anne demir takviyesine devam etmelidir.

GELİŞME

Tüm bebekler kendi hızında gelişir. İlk birkaç günde bebeğinizde şunları fark edebilirsiniz:

●       Yüz üstü yatarken hafifçe başını kaldırır.

●       Kollarını ve bacaklarını devamlı hareket ettirir.

●       Otomatik olarak parmağınızı tutar, ani seslerde irkilir, ayakta tutulunca adım atmaya çalışır.

●       20–25 cm mesafedeki objeleri iyi görür.

●       Gözleriyle yavaş hareket eden nesneleri takip eder.

●       Kucağa alma ve hafif sallamayla sakinleşir.

●       Gelişimi desteklemek için günde 3 kez, 2-3 dk karın üstü zamanı yaparak pratik yapın.

BAZI ENDİŞELER

Dışkı

Yenidoğan bebeğin dışkısı siyah katran rengindeki mekonyumdan, kısa sürede yeşilimsi daha sonrada sarı pütürlü bir dışkıya dönüşür. İlk birkaç günde dışkılama sıklığı ve rengi, anne sütünün yeterliliği hakkında bilgi verir. Günde 4–5 kez sarı dışkı normaldir. Beslenme sıklığına bağlı olarak günde 12 keze kadar dışkı yapabilir. Bebekler genellikle gaz çıkarırken, kaka yaparken dramatik yüz ifadeleri, ayaklarını karnına çekme, ıkınma, sıkınma hareketleri yapabilir. Dışkısı yumuşak olduğu sürece kabız değildir. Bu yaşta gerçek kabızlık nadiren görülür.

İdrar

Islak bez günde 5 veya daha fazla olmalıdır.

Kilo kaybı

İlk 5 günde doğum ağırlığının %10’una kadar ağırlık kaybı olur. Daha sonra 10. Günde doğum ağırlığına tekrar ulaşır. İlk ayda ortalama 20gr/gün üstünde ağırlık artışı olmalıdır.

Hapşırma, burun tıkanıklığı

Bebekler sık sık hapşırır. Burun tıkanıklığına bağlı hırıltı sesleri duyulur. Bu soğuk algınlığının bir işareti değildir. Burun tıkanıklığı hafif ve aralıklı oluyor, bebeğin beslenmesini engellemiyorsa hiçbir şey yapmaya gerek yoktur. Daha rahatsız edici belirtiler varsa, serum fizyolojik burun damlası 4–6 saatte bir, her bir burun deliğine 1-2 damla damlatılır. Bebeğinizin ciddi burun tıkanıklığı, burun akıntısı, ateş yada öksürüğü varsa doktorunuza danışın.

Sarılık

Yenidoğan bebeklerde sarılık sık görülür. Doğumdan sonraki ilk birkaç günde cilt ve gözlerde sarı renk değişikliği görülebilir. Yenidoğanın karaciğeri hala tam olarak olgunlaşmamıştır. Sarı renkten sorumlu madde olan bilirubin düzeyi, kandan yapılan bir testle kontrol edilebilir. Yükselme eğilimindeyse 1–2 gün içinde tekrarı önerilir.

Uyku

Her zaman ani bebek ölümü riskini azaltmak için bebeğinizi sırt üstü yatırın. Bebekler sert bir yatakta, üzeri iyice örtülmüş olmalıdır. Uyurken yastık, battaniye, oyuncakları bebekten uzak tutun. İlk 6 ay ebeveyn odasında ama kendi yatağında uyumalıdır. Kundak yapılmamalı, yapılırsa da bebek dönmeye başlamadan en geç 2 aylıkken bırakılmalıdır.

Banyo

Göbek düştükten sonra, küçük küvet içinde banyo yaptırabilirsiniz. Su ısıtıcı en fazla 49⁰ C’ye ayarlanmalı. Banyo suyu sıcaklığı 37⁰ C olmalıdır. Haftada 2-3 kez yeterlidir.

Cilt bakımı

Yenidoğan bebeğin cildinde sık sık soyulmalar olabilir. Bu rahim dışı yaşama uyumun doğal bir parçasıdır. Yağlara ihtiyaç yoktur. Masaj için yağ kullanmak isterseniz, kanola veya zeytinyağı tercih edebilirsiniz. Kokulu yağ veya losyonlardan sakının. Göbek bağını kuru ve temiz tutun. Kendiliğinden düşmesini bekleyin.

Bez bakımı

Pişiği önlemek için her 3-4 saatte bir alt değiştirin, 6 saatten fazla bekletmeyin.

Bebeğinizin cildi hassastır. Bebek bezi alanının temizlemesini, yumuşak hareketlerle yapın. Kızlar için önden arkaya doğru silin. Sünnetsiz erkek bebekler için özel bir bakım gerekmez. Sünnet derisini geri çekmeye çalışmayın. Sünnet olmuş erkek bebekler için doktorunuzun önerilerini uygulayın. Bebek bezi değişimi sırasında, kasık bölgesinin temizlenmesi için en iyi yol, ılık suyla ıslatılmış pamuk kullanmaktır. Mümkün olduğunca ıslak mendil kullanmayın. Kullanmanız gerekirse, yumuşak ve nemli olmasına dikkat edin. Bez bölgesinde kızarıklık gelişirse, suyla temizlemeye geçin. Her defasında yeni bir bebek bezi koymadan önce, birkaç dakika havada kurumasına izin verin. Cildi kuruduğunda, hametan, bephanten veya çinko oksit içeren pişik merhemi kullanın. Çinko oksit cildi yumuşatır ve daha çabuk düzelmesine yardımcı olur.

Ağlama, gaz sancısı

Ağlama ilk 6–8 haftada artar ve daha sonra giderek azalır. Başlangıçta ağlamalar daha çok açlık ve bez değişimi zamanı görülür. Bazen de bebeklerin ağlaması için ortada bir neden yoktur. Sarma, sallama, kucağa alıp sarılma, bir fan veya elektrik süpürgesinin sesi, salıncakta sallamak bebeğin sakinleşmesini sağlayabilir. Bu önlemler işe yaramazsa doktorunuza danışın.

GÜVENLİK

●       Bebeğinizi hoplatıp sarsmayın.

●       Bebek kucağınızdayken sıcak içecekler içmeyin.

●       Her zaman arabada arka koltukta, yüzü arkaya bakan bir bebek koltuğu kullanın.

●       Arabada, banyoda, yüksek yüzeylerde bebeğinizi yalnız bırakmayın.

●       Hastalıklardan korumak için sık sık ellerinizi yıkayın.

●       Çocuğunuzun yakınında sigara içilmesine izin vermeyin.

●       Boğulma riski nedeniyle çocuğun boynuna kolye, emzik gibi şeyler takmayın.

AİLE SORUNLARI

●       İlk haftalarda evde sık sık yorulacaksınız. Bebek uyurken anne ve baba sırayla bir birini dinlendirmelidir. Zamanla her şeyin daha iyi olacağını unutmayın.

●       Doğum sonrası depresyon sık görülür ve doğumdan sonraki 1 yıl içinde herhangi bir zamanda ortaya çıkabilir. Doğum sonrası hüznü ise genellikle ilk birkaç haftada daha sıktır ve genellikle daha iyi seyirlidir. Son 2 hafta içinde sürekli üzüntü, bebeğe ve hayata ilgi kaybı hissediyorsanız lütfen yardım isteyin ve doktorunuzla konuşun.

●       Büyük kardeşlerde biraz kıskançlık olabilir. Onlara biraz zaman ayırmanız, bu dönemin atlatılmasına yardımcı olacaktır.

●       Anneler, doğum sonrası 6. haftada doğum doktoruna kontrole gitmeniz gerekir. Bu ziyarette doğum kontrol seçeneklerini konuşabilirsiniz.

●       Bu değerli zamanın keyfini çıkarın ve bebeğinize sık sık sarılın. Bu yaştaki bebekler ilgiden şımarmaz. Bu ona sevildiğini ve bakacak, hemen yanıt verecek bir annesinin olduğunu hissettirecektir.

NE ZAMAN DOKTORA GÖTÜRECEKSİNİZ?

●       38⁰C veya daha yüksek ateş (ilk 3 ayda çok önemli)

●       Durdurulamayan aşırı ağlama

●       Nefes almada zorlanma, göğüs kafesinde çökme, hırıltı veya morarma varsa

●       Halsiz, uyuşuk görünüyor ve iyi beslenmiyorsa (6 saatten uzun süredir emmiyor/yemiyorsa)

●       Tekrarlayan şiddetli kusmalar (fışkırır tarzda) veya kanlı dışkı

●       Vücuda yayılan (karın/bacak) veya gözlerde artan sarılık 

●       Bebeğiniz hakkında sorularınız ve endişeleriniz varsa